อาการปวดเป็นปัญหาทางการแพทย์ที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยมะเร็ง โดยอาการปวดจากมะเร็งสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ อาการปวดเฉียบพลันและอาการปวดเรื้อรัง 

อาการปวดเฉียบพลันมักเกิดขึ้นอย่างกะทันหันและรุนแรง มักเป็นผลมาจากการรักษาโรคมะเร็ง เช่น การผ่าตัด การให้เคมีบำบัด หรือการให้รังสีรักษา อาการปวดเฉียบพลันมักสามารถควบคุมได้ด้วยยาแก้ปวดชนิดไม่ใช้สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือยาในกลุ่มโอปิออยด์ (opioids)

อาการปวดเรื้อรังเป็นอาการปวดที่คงอยู่เป็นเวลานานหลายเดือนหรือหลายปี มักเป็นผลมาจากการที่มะเร็งลุกลามไปยังอวัยวะต่าง ๆ หรือเป็นผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็ง อาการปวดเรื้อรังมักไม่สามารถควบคุมได้ด้วยยาแก้ปวดชนิดไม่ใช้สเตียรอยด์หรือยาในกลุ่มโอปิออยด์เพียงอย่างเดียว อาจต้องอาศัยการรักษาร่วมด้วย เช่น กายภาพบำบัด การปรับพฤติกรรม หรือการรักษาทางจิตวิทยา

ประเภทของยาแก้ปวดผู้ป่วยมะเร็ง

ยาแก้ปวดผู้ป่วยมะเร็งสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ๆ คือ

1.ยาแก้ปวดชนิดไม่ใช้สเตียรอยด์ (NSAIDs)

NSAIDs เป็นยาแก้ปวดที่ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการสร้างสารพรอสตาแกลนดิน (prostaglandin) ซึ่งเป็นสารที่ทำให้เกิดอาการปวด ยาในกลุ่ม NSAIDs ได้แก่ ไอบูโพรเฟน (ibuprofen) ไดโคลเฟแนค (diclofenac) นาพรอกเซน (naproxen)

NSAIDs สามารถใช้บรรเทาอาการปวดเฉียบพลันจากโรคมะเร็งได้ โดยอาจใช้ร่วมกับยาแก้ปวดชนิดอื่น ๆ เช่น ยาในกลุ่มโอปิออยด์ ยากลุ่ม NSAIDs สามารถใช้บรรเทาอาการปวดเรื้อรังจากโรคมะเร็งได้เช่นกัน แต่อาจทำให้เกิดผลข้างเคียง เช่น ระคายเคืองทางเดินอาหาร เลือดออกในทางเดินอาหาร ไตวาย

2.ยาในกลุ่มโอปิออยด์ (opioids)

opioids เป็นยาแก้ปวดที่ออกฤทธิ์โดยการจับกับตัวรับโอปิออยด์ในสมองและไขสันหลัง ทำให้ลดความรู้สึกเจ็บปวด ยาในกลุ่ม opioids ได้แก่ มอร์ฟีน (morphine) เฟนทานิล (fentanyl) โคเดอีน (codeine)

opioids เป็นยาแก้ปวดที่มีประสิทธิภาพในการบรรเทาอาการปวดเรื้อรังจากโรคมะเร็ง ยาในกลุ่ม opioids มีทั้งชนิดที่ออกฤทธิ์เร็วและออกฤทธิ์นาน โดยชนิดที่ออกฤทธิ์เร็วมักใช้บรรเทาอาการปวดฉับพลัน ส่วนชนิดที่ออกฤทธิ์นานมักใช้บรรเทาอาการปวดเรื้อรัง

opioids อาจทำให้เกิดผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ง่วงซึม ท้องผูก ความดันโลหิตต่ำ หายใจลำบาก หากใช้เป็นเวลานานหรือในปริมาณมาก อาจทำให้เกิดอาการเสพติดได้

ยาแก้ปวดผู้ป่วยมะเร็งช่วยบรรเทาอาการปวดได้จริงไหม ?

ยาแก้ปวดผู้ป่วยมะเร็งสามารถช่วยบรรเทาอาการปวดได้จริง โดยการเลือกยาแก้ปวดที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการปวด ชนิดของมะเร็ง ตำแหน่งของมะเร็ง และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาเลือกยาแก้ปวดที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วย

อย่างไรก็ตาม ยาแก้ปวดทุกชนิดอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ ดังนั้น ผู้ป่วยควรแจ้งให้แพทย์ทราบถึงผลข้างเคียงที่พบ เพื่อให้แพทย์สามารถปรับขนาดยาหรือเปลี่ยนชนิดยาให้เหมาะสมได้

ข้อควรระวังในการใช้ยาแก้ปวดผู้ป่วยมะเร็ง

ผู้ป่วยควรระมัดระวังในการใช้ยาแก้ปวดผู้ป่วยมะเร็ง ดังนี้

• ควรใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
• ควรแจ้งให้แพทย์ทราบหากมีอาการข้างเคียงที่พบ
• ควรเก็บยาให้พ้นมือเด็ก
• ไม่ควรหยุดใช้ยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการปวดที่ไม่สามารถควบคุมได้ด้วยยาแก้ปวด หรือหากมีอาการข้างเคียงที่รุนแรง